Geografia Polski 25.04.2020

159

Temat: Struktura osadnicza Polski. Temat dodatkowy.

Na początku zastanówmy się czym jest osadnictwo?

Osadnictwem nazywamy proces osadzania się ludności na danych terenach.                    W przeszłości ludzie prowadzili koczowniczy tryb życia- często zmieniali miejsce zamieszkania ponieważ podążali za jedzeniem.

Podstawową jednostką osadniczą w czasach obecnych jest miasto i wieś. Często jednak te dwa twory się zacierają. Widoczne jest to przede wszystkim w strefach podmiejskich dużych miast.

Proces upodobniania się architektury i stylu życia mieszkańców wsi prowadzi do stopniowego zaniku folkloru ludowego. Rozmieszczenie jednostek osadniczych w Polsce wykazuje pewne prawidłowości — tereny najgęściej zaludnione znajdują na w południowej Polsce (Wyżyna Śląska, Jura Krakowsko – Częstochowska) i wzdłuż największej polskiej rzeki Wisły; ma to związek z występowaniem dużych złóż surowców mineralnych, rozwojem przemysłu, występowaniem dobrych gleb oraz            z dostępem do wody.

Współczesne zaludnienie Polski to następstwo zmian polityczno-gospodarczych. Zasadniczą cechą sieci osadniczej jest dominacja dużych ośrodków w centralnej części kraju i na południu, zaś znikoma na peryferiach, przy granicy oraz powstawanie nowych osad w miejscach rozwoju przemysłu. Hierarchiczność sieci osadniczej Polski przedstawia się w sposób następujący:

  • ośrodek stołeczny (stolica kraju) — Warszawa
  • ośrodki makroregionalne, odgrywające duże znaczenie w regionie, na przykład: Wrocław, Kraków, Katowice, Poznań, Lublin
  • ośrodki regionalne — miasta, które były kiedyś miastami wojewódzkimi, ale po nowym podziale administracyjnym utraciły status miast wojewódzkich, na przykład — Toruń, Tarnobrzeg, Tarnów
  • ośrodki ponadlokalne, czyli miasta powiatowe: Bochnia, Sandomierz, Gniezno
  • ośrodki lokalne to miasta i wsie na terenie poszczególnych gmin
  • ośrodki sublokalne to zazwyczaj wsie.

 

Podstawowa funkcja polskiej wsi to funkcja rolnicza ale postęp cywilizacyjny wymusza też funkcje pozarolnicze, takie jak:

  • funkcja religijna — tworzenie sanktuariów i miejsc kultu na terenach wiejskich, na przykład Wambierzyce w Kotlinie Kłodzkiej, Sulisławie na ziemi Sandomierskiej;
  • funkcja uzdrowiskowo- sanatoryjna — tworzenie uzdrowiska z całym zapleczem leczniczym w czystym klimacie, na przykład Wysowa w Beskidzie Niskim;
  • funkcja rzemieślnicza — produkcja określonych wyrobów-rękodzieł, na przykład Chełmsko w Sudetach słynie z wyrobów lnianych;
  • funkcja turystyczna — miejscowości wiejskie o walorach krajobrazowych i przyrodniczych stały się miejscem wypoczynku Polaków, na przykład: Bukowina Tatrzańska i inne miejscowości wiejskie Podhala, Pogórze Sudeckie, Pojezierze Mazurskie.

Następna jednostka osadnicza Polski to miasta; uwzględniając kryterium wielkości miasta , tj.liczbę ludności i zajmowane terytorium wyróżniamy metropolie, aglomeracje   i mniejsze jednostki osadnicze. Jako metropolia uznajemy miasto znaczeniu ponadpaństwowym, zapleczu kulturalnym i naukowym, pełniące wszystkie funkcje administracyjne. Do niej zaliczamy Warszawę, jako stolicę państwa. Aglomeracje mogą być monocentryczne (dominacja jednego dużego ośrodka miejskiego a wokół niego miasta satelickie, na przykład Poznań, Kraków) oraz aglomeracja policentryczna — kilka równorzędnych miast dużych powiązanych funkcjonalnie, na przykład Trójmiasto, miasta na Górnym Śląsku. Stosunkowo najwięcej jest małych miast — do 5 tysięcy mieszkańców (294), powyżej 200 tysięcy mieszkańców (18). W tych miastach zamieszkuje blisko 20 % ludności miejskiej kraju. Najmniej jednostek miejskich jest na terenie województwa podlaskiego — 36, zaś najwięcej w  województwie wielkopolskim — 108.

Proszę w ramach możliwości zobaczyć następujący film:

https://www.youtube.com/watch?v=jsANDJWnX_c

Źródło: www.geografia.na6.pl, podręcznik do geografii i przyrody, opracowanie własne.

Uwaga! Zadanie dla chętnych na ocenę celującą!

Nagraj krótki filmik, albo zrób prezentację multimedialną na temat “czym dla mnie jest geografia”?