Historia 4.12 i zagadnienia na sprawdzian

122

Temat: Powtórzenie wiadomości.

Na lekcji zajęliśmy się przedyskutowaniem przerobionych dotąd zagadnień, uczniowie odpowiadali na pytania, najaktywniejsi otrzymali plusy za pracę na lekcji.

Na kolejnych zajęciach odbędzie się sprawdzian z następujących zagadnień (daty na czerwono do zapamiętania):

  • Ostatni Jagiellonowie (str. 8-10). Kazimierz Jagiellończyk miał wielu synów, starał się im zapewnić trony w różnych państwach europejskich, by uniknąć sporów o koronę Polski.
  • Jeden z jego synów, Zygmunt Stary, po śmierci pierwszej żony Barbary, ożenił się z włoską księżniczką Boną – mądrą, wykształconą i gospodarną (dobrze zarządzała majątkiem). Dzięki niej zmieniono sposób uprawy ziemi, wprowadzono nowe rodzaje upraw, sprowadziła wiele nowych warzyw (stąd nazwa “włoszczyzna“).
  • Hołd pruski w 1525r. (str.10-11) Odbył się na krakowskim rynku, wielki mistrz Zakonu krzyżackiego (Albrecht Hohenzollern) klęknął przed polskim królem, poprosiło o wybaczenie i przysiągł mu służyć. Odtąd Zakon został zastąpiony Prusami.
  • Złoty wiek. Polska w XVI w. stała się potężna i bogata za panowania Zygmunta Starego i Zygmunta Augusta, którzy byli wielbicielami sztuki renesansowej (wzorowana na starożytnej). Pierwsi pisarze tworzący w języku Polskim: Mikołaj Rej, Jan Kochanowski. Słynny był też błazen królewski Stańczyk, rozbawiający gości na licznych ucztach dla ważnych gości. (str.11-14)
  • Najsłynniejszy polski wódz za czasów Zygmuntów: Jan Tarnowski, hetman znany zwłaszcza z pokonania wielokrotnie liczniejszej armii Mołdawian pod Obertynem w 1531 r. (str.13)
  • Zygmunt Augustostatni z rodu Jagiellonów (str.14). Mądry, wykształcony i energiczny władca udoskonalił wojsko, wzmocnił finanse państwa, zdobył Inflanty. Doprowadził do unii realnej z Litwą.
  • Unia lubelska 1569r. (str.20-24) Utworzono wielkie, wspólne państwo: miało jednego króla, sejm, jedna polityka, pieniądz, prawo. Odrębne pozostały finanse, urzędy i armie. Połączone państwa odtąd nosiły nazwę Rzeczpospolita Obojga Narodów. Był to kraj tolerancyjny (każdy miał prawo wyznawać swoją religię).
  • Demokracja szlachecka (str.30 – 32). Każdy szlachcic mógł mieć wpływ na prawo i politykę w państwie. Demokracja zaczynała się na sejmiku, który odczytując list od króla, wybierał posła na sejm walny, który miał reprezentować zdanie całej szlachty. Sejm walny (król, senat i izba poselska) decydował o prawach w Polsce (np. nowe podatki, obrona państwa).
  • Wolna elekcja (str.33-35). W 1572r. umiera ostatni król z Jagiellonów, Zygmunt August. Szlachta podejmuje decyzje, że sama wybierze następcę. Kandydatami mogli być wszyscy, szlachta wybierała wspólnie najlepsze dla Państwa rozwiązanie. Pierwszym władcą wybranym podczas wolnej elekcji w 1573r. był Henryk Walezy. Po jego ucieczce do Francji, szlachta przekazała tron Annie Jagiellonce i doprowadziła do jej ślubu z księciem węgierskim Stefanem Batorym, który został kolejnym królem Polski. Miał on wielki wpływ na rozwój kraju, prowadził zwycięskie wojny przeciw Moskwie, wprowadzał reformy, ulepszał wojsko. Najbardziej znane oblężenie Pskowa (1581-82) zmusiło cara moskiewskiego do oddania Polsce Inflant.
  • Ważną postacią w Polsce był też bogaty magnat, hetman Jan Zamoyski kierujący polską polityką przez 30lat. (str.40)
  • Kolejnym władcą zostaje szwedzki książę Zygmunt III Waza (str.40-41). W czasie wojen z Moskwą odbiera utracone wcześniej tereny. Jednym z największych sukcesów była bitwa pod Kłuszynem (1610r., hetman Stanisław Żółkiewski). Po śmierci Zygmunta III, na tron zostaje wybrany jego syn, Władysław IV Waza, który podpisał wreszcie pokój z Moskwą (trwał 20 lat).
  • Rzeczpospolita prowadziła też wojny z Ukrainą (str.42-43), którą zamieszkiwali Kozacy wynajmowani przez Polskę na wojny, jednak w czasie pokoju napadali na sąsiadów i osadników. Próbowano traktować ich jak poddanych chłopów, wybuchł więc bunt Kozaków w 1648r. pod wodzą Bohdana Chmielnickiego. Z tego konfliktu skorzystała Moskwa. Od klęski uratowali Polskę Stefan Czarnecki i Jerzy Lubomirski zwyciężając Rosjan pod Połonką (1660) i Cudnowem (1660).
  • Wojny ze Szwecją zaczęły się od sporu o tron (król Polski był ze szwedzkiej dynastii Wazów) str.43. Szwedzi odebrali Polsce Inflanty, ale ponieśli też klęski, np. pod Kircholmem w 1605r. (hetman Jan Karol Chodkiewicz)
  • Potop szwedzki (1655-1660) – największe nieszczęście (str.44-45). Szwedzi zalali kraj osłabiony trwającymi wojnami z Moskwa i Kozakami. Wielu zdrajców przyłączało się do najeźdźców, król Polski Jan Kazimierz uciekł za granicę. Zaatakowanie najważniejszego dla Polaków miejsca, Jasnej Góry (listopad-grudzień 1655), obudziło wolę walki w całym narodzie. Dzielnie broniono klasztoru pod dowództwem ojca Augustyna Kordeckiego, stając naprzeciw świetnie wyposażonej armii szwedzkiej. W całym kraju Polacy prowadzili wojnę partyzancką, kryjąc się po lasach. Mistrzem tej wojny był Stefan Czarnecki. Udało się wyprzeć Szwedów z kraju, ale zniszczenia w kraju były ogromne. Potop kończy pokój w Oliwie w 1660r. 
  • Zachęcam do obejrzenia krótkiego filmu o Potopie:) : https://www.youtube.com/watch?v=eVCABVQCw7Q

Wystarczy kilkakrotnie przeczytać, zapamiętać czerwone daty. Będzie to test wyboru, na pewno odpowiedzi się skojarzą po przeczytaniu tego podsumowania materiału.