09.02.2019 Chłopi w średniowiecznej Polsce

192

Chłopstwo było najliczniejszym stanem, zarówno w średniowiecznej Polsce jak i całej Europie. Ich życie było trudne i ciężkie. Można spokojnie powiedzieć, że to na ich barkach spoczywał trud utrzymania nie tylko swoich panów feudalnych, ale i całego państwa. Chłop pracował na ziemi, która nie należała do niego. Większość prac musiał wykonywać ręcznie. Nie było przecież wówczas ani traktorów ani kombajnów. Do dyspozycji miał radło, którym orał pole. Szczytem techniki był wówczas pług z metalową odkładnicą. Przy żniwach używano sierpów, kos, cepów. Uprawiano przede wszystkim różne rodzaje zboża: żyto, jęczmień, proso, pszenicę i owies. W ogrodach koło domu chłopi sadzili: cebulę, bób, soczewicę, groch. Ze zboża robiono mąkę do wypieku chleba lub wykorzystywano je jako paszę dla zwierząt. Hodowano świnie, owce, krowy, kozy, gęsi, kury. Mięso zwierząt było drogie i trafiało na stoły najzamożniejszych. Ze skóry zwierzęcej wyrabiano buty i pasy. Z gęsi pozyskiwano pierze na poduszki i pierzyny, a z owiec wełnę do wyrobu tkanin. Hodowano też woły, rzadziej konie, potrzebne do prac polowych.

Zagroda była niemal całym światem chłopa i jego rodziny. W skład zagrody wchodziły: chata, budynki gospodarcze dla zwierząt i przeznaczone do przechowywania zebranych z pola plonów oraz potrzebnych w gospodarstwie narzędzi. Średniowieczna chata była zbudowana z drewna. Przykrywał ją słomiany dach. Była urządzona bardzo skromnie. W głównym pomieszczeniu – izbie – znajdowały się miejsca do spania oraz skrzynie na ubrania i inne przedmioty. Obok izby była jeszcze komora, która służyła jako spiżarnia, czyli miejsce przechowywania jedzenia. W ubogich zagrodach chłopskich zwierzęta trzymano w tym samym budynku, w którym mieszkali ludzie.

Położone obok siebie zagrody chłopskie tworzyły wieś. We wsiach zwykle był kościół, w którym mieszkańcy spotykali się na mszach i z okazji innych świąt kościelnych. Czasem we wsi znajdował się plac targowy, gdzie sprzedawano między innymi płody rolne. Mieszkańcy spotykali się też w karczmie, gdzie urządzano zabawy lub omawiano ważne dla wsi sprawy. Bardzo często na czele wsi stał sołtys, który zarządzał mieszkańcami i przewodził ławie wiejskiej, która miała funkcję sądu.

W średniowieczu ziemia uprawiana przez chłopów należała do władców, rycerzy, kościołów lub klasztorów. Za jej użytkowanie (dzierżawę) chłopi płacili właścicielowi ziemi daninę, oddając mu część plonów lub płacąc pieniędzmi. Chłopi musieli też opłacać czynsz za użytkowanie ziemi. Ale to jeszcze nie koniec. 1/10 dochodów oddawano również na kościół, dlatego nazwano to dziesięciną. Chłop był również zobowiązany do odrabiania pańszczyzny, czyli do pracy kilka dni w roku na ziemiach należących do pana.

Życie chłopów było ciężkie, ale znajdowali oni także czas na na modlitwę w kościele,  odpoczynek i zabawy. To głównie święta kościelne, których w średniowieczu było aż około 80!!!!, dawały chłopom wytchnienie. Ze świętami łączyły się liczne obrzędy, w tym także tańce, które miały zapewnić dobre plony.

Praca domowa: Stworzyć tarczę rycerską z herbem (który już rodzina posiada, bądź też wymyślić swój własny) i umieć o nim opowiedzieć (co oznaczają poszczególne symbole, lub symbol i jakie mają znaczenie dla rodziny lub samego ucznia).

Na następnej lekcji odbędzie się również pasowanie na rycerza (mile widziane będą przebrania). Większość uczniów ma rozdane role, jeśli jednak ktoś jeszcze chciałby przyłączyć się do zabawy poniżej zamieszczam tekst przedstawienia:

pasowanie na rycerza